Dieta i żywienie psów

Szata psa  jest wspaniałym darem natury.  Zdrowa, mocna, gęsta, lśniąca o wysyconym kolorze jest jego wizytówką i nadaje mu  niepowtarzalny  wygląd – któremu właśnie nie możemy się oprzeć. Chcąc zachować jej naturalne piękno trzeba zapewnić psu  odpowiednie warunki rozwojowo – bytowe.
Od czasu, kiedy pies trafił z obejścia na salony, człowiek zaczął również stawiać pierwsze kroki w pielęgnacji psów. Wraz z pojawieniem się pionierskich hodowli, a w zasadzie, pokazów i wystaw zainteresowanie preparatami mającymi wpływ na poprawę stanu psiego futra rosło.
Szczotkowanie, odpowiednia dieta, moc wielu roślin, odżywcze żółtka….. Niektóre z tych sposobów, w dobie, kiedy o przemyśle kosmetycznym dla zwierząt nikt jeszcze nie słyszał, została z powodzeniem zaadoptowana na potrzeby psów i cieszą się one popularnością do dziś oraz niejednokrotnie stanowią inspirację do tworzenia kolejnych psich linii kosmetycznych.
Część psów dostaje w darze od natury mocną, grubą, gęstą sierść, która odpowiednio pielęgnowana wzbudza zazdrość w oczach właścicieli konkurentów. Czasami, jednak na skutek działania niekorzystnych czynników zewnętrznych sierść psa traci wyraz, zaczyna wypadać, robi się matowa i krucha, kolor blaknie, pojawia się łupież…
Jak zatem postępować, by sierść psa była odzwierciedleniem zdrowia i witalności?. Co robić, gdy wymaga natychmiastowej pomocy?
Naturalnie na samym początku należy ustalić przyczyny kłopotów i możliwie szybko je usunąć. Większość  najczęściej spotykanych problemów bierze swój początek w nieprawidłowo skomponowanej diecie (zbyt uboga lub zbyt bogata w składniki) oraz wynika z nieodpowiedniej pielęgnacji (zły dobór kosmetyków i akcesoriów pielęgnacyjnych, brak pielęgnacji, nieprawidłowo przeprowadzane zabiegi – czesania, skubania, papilotowania czy trymowania). Duży wpływ na stan psiego futra mają również warunki bytowe psa – przebywanie psa przez większość czasu na dworze, nie sprzyja utrzymaniu futra w odpowiedniej kondycji (najczęściej spotykane problemy takich psów to min.: wytarte futro, połamane końcówki włosa, suchy włos, kołtuny, modzele, brak wysycenia koloru na skutek nadmiernego działania niekorzystnych czynników atmosferycznych). Odrębny i dość złożony problem stanowi stan i kondycja futra psów przewlekle chorych, tuż po przebytych chorobach, urazach czy poddanych długim terapiom różnymi lekami.

Dieta u psów jest ardzo ważnym aspektem ich życia. Najważniejsze w diecie każdego czworonoga jest zapewnienie dostarczenia organizmowi zbilansowanego pożywienia, adekwatnego do wieku psa, rasy i trybu życia. Pierwsze niedobory lub nadmiary bardzo szybko ujawniają się pod postacią różnych dolegliwości. Skóra to niezwykle ważny narząd, który jest nie tylko rusztowaniem dla włosów, ale również ochrania narządy wewnętrzne przed wpływami środowiska zewnętrznego, takimi jak temperatura, wilgoć, substancje chemiczne, drobnoustroje chorobotwórcze, pasożyty skóry czy uszkodzenia mechaniczne. W momencie zachwiania równowagi wewnętrznej organizmu, bardzo szybko zaczyna reagować na wszystkie zmiany,  dając jednocześnie przełożenie na jakość włosa.
Istotny wpływ na kondycję skóry i sierści psa mają niektóre składniki pokarmowe, takie jak: białka, kwasy tłuszczowe, witaminy, minerały.
Jeśli dieta psa  nie zawiera – w odpowiednich ilościach – składników, których potrzebuje jego organizm do prawidłowego funkcjonowania, pierwszą oznaką tych braków są zazwyczaj zmiany na skórze oraz matowa, sucha i łatwo łamiąca się sierść. Na skórę i sierść szczególnie negatywnie wpływa niedobór witamin A, B2, B5, B7, C i E oraz cynku i selenu. Duże znaczenie ma także dobrej jakości białko, gdyż to właśnie aminokwasy w prawie 95 % stanowią budulec sierści, a z całego dziennego zapotrzebowania żywieniowego organizmu psa na ten składnik 30% zużywają jego skóra i sierść. Niebagatelną rolę odgrywają również tłuszcze – w szczególności nienasycone kwasy tłuszczowe. Tłuszcz jest  nie tylko źródłem energii – bez jego obecności nie jest możliwe  przyswojenie przez  organizm rozpuszczalnych w tłuszczach witamin. Szczególną uwagę należy zwrócić na tzw. niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (omega-6 i omega 3), których organizm sam nie wytwarza. Dostarczenie właściwej proporcji tych kwasów jest konieczne do prawidłowego funkcjonowania organizmu i utrzymania dobrej kondycji skóry oraz sierści.
Skomponowanie zatem  prawidłowo zbilansowanego pożywienia jest  podstawowym warunkiem zachowania dobrej ogólnej kondycji zwierzęcia. Współczesny rynek proponuje gotowe karmy o różnorakim składzie i formułach przystosowanych do wieku, aktywności, wielkości czy nawet zaspokajającej potrzeby konkretnej rasy. Wystarczy wybrać adekwatną do potrzeb swojego psa. Jeśli jednak preferujecie karmienie tradycyjne – gotowanie lub ostatnio zyskującą na popularności dietę BARF – warto wiedzieć, które składniki diety odpowiadają min.: za dobry stan skóry i sierści.
Jednym ze składników diety mającym istotny wpływ na wzrost włosa jest selen. Jest to ważny pierwiastek zarówno dla zwierząt, jak i ludzi. Jego nadmiar, jak i niedobór, ma swoje odzwierciedlenie w jakości włosów. Ogniwem łączącym selen i włosy są hormony produkowane przez tarczycę. Selen jest składnikiem enzymu przekształcającego tyroksynę w trójjodotyronin. Źródłem selenu są orzechy, ziarna zbóż oraz jaja. Zbilansowana dieta powinna zaspokajać dzienne zapotrzebowanie zwierzęcia na ten mikroelement, które szacuje się na 6,0 μg/kg mc. na dobę u szczeniaka i 2,2 μg/kg mc. na dobę u dorosłego psa.
Kolejnym pierwiastkiem, który odgrywa znaczącą rolę w rozwoju schorzeń dotyczących skóry jest cynk. Ponieważ w organizmie występuje on w minimalnych ilościach, określany jest jako mikroelement. Ten magiczny pierwiastek, którego niezwykłe właściwości pielęgnacyjne od lat są doceniane, wchodzi w skład ponad 200 enzymów i białek i jest niezbędny do funkcjonowania każdej komórki organizmu. Najwięcej zawierają go tkanki zewnętrzne: skóra i włosy. Z punktu widzenia zaburzeń dermatologicznych najważniejszy jest jego udział w syntezie kolagenu i keratyny oraz rola, jaką odgrywa w transporcie witaminy A  we krwi (witamina ta ma wpływ na utrzymanie stanu skóry i włosa w należytej kondycji). Oprócz dobroczynnego wpływu na  zdrowie, cynk jest bezsprzecznie „minerałem piękna”. Poprawia wygląd i koloryt skóry, a także bierze czynny udział w przetwarzaniu kwasów tłuszczowych, co ma wpływ na procesy regeneracyjne. Dodatkowo ten pierwiastek reguluje gospodarkę hormonalną oraz produkcję łoju wewnątrz skóry. Typowym objawem niedoboru cynku  jest pojawienie się wyraźnie odgraniczonych, przekrwionych, plackowatych obszarów na powierzchni skóry, które pozbawione są włosów. Na tych plackowatych obszarach początkowo pojawiają się grudki i krosty, a w późniejszym czasie przekształcają się one w kruche, szorstkie strupki , łatwo odpadające przy dotyku. Charakterystycznym miejscem występowania symetrycznych zmian są wargi, okolice uszu, ogona, brzucha oraz wewnętrzna strona ud. Ponadto okrywa włosowa staje się sucha i szorstka, pojawia się nadmierne wypadanie włosa, może dojść do utraty pigmentu, łamią się pazury. U ras długowłosych przy jego niedoborach może dojść do wydłużenia i zaburzenia czasu wzrostu włosa. Produkty zawierające cynk to min.: drożdże piwne, kasze, wątróbka, jajka, pestki dyni, chude mleko. Zbilansowana dieta powinna zaspokajać dzienne zapotrzebowanie psa na ten mikroelement, które szacuje się na 1,94 mg/kg mc. na dobę u szczeniaka i 0,72 mg/kg mc. na dobę u dorosłego zwierzęcia.
Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT) z rodziny Omega-3 i Omega-6 obok selenu i cynku są najczęściej wymienianymi i badanymi czynnikami regulującymi  właściwości skóry. Kwasy te są niezbędne do syntezy eikozanoidów (substancji o charakterze hormonów tkankowych), które spełniają rolę modulatorów odpowiedzi komórek na działanie hormonów i neuromediatorów. Substancje te oddziałują na czynności wielu tkanek i narządów, mają wpływ na regulację metabolizmu skóry (szczególnie prostoglandyna E2), przyspieszają i poprawiają jej dotlenienie i odżywienie . Ponadto wzmacniają odporność na infekcje, zapalenia, uszkodzenia i ograniczają utratę nadmiernych ilości wody dzięki wzmacnianiu struktury ceramików, w skład których wchodzi kwas linolowy z grupy Omega-6. Kwas linolowy dodatkowo jeszcze, zapobiega drożdżakowym infekcjom skóry (szczególnie działa na Malassezia pachydermatis). Ceramidy są głównym składnikiem spoiwa wypełniającego przestrzenie międzykomórkowe w warstwie rogowej naskórka. Skórne symptomy niedoboru NNKT to najczęściej szorstka i sucha okrywa włosowa, jak również łupież w postaci drobnych łusek. Długotrwałą konsekwencją niedoboru NNKT jest łysienie i zmiana pigmentu.  Miejscem charakterystycznym jego występowania jest okolica małżowin usznych, przestrzeń pomiędzy palcami, gdzie wtórnie może dochodzić nawet do ropowicy. Najbogatszym źródłem NNKT są oleje tłoczone na zimno. Olej słonecznikowy (73% kwasu linolowego), olejkukurydziany (55,2% kwasu linolowego), potem tłuszcz drobiowy (22% kwasu linolowego), łój wołowy (4,0 % kwasu linolowego) i tran (2,7% kwasu linolowego). Dietę psa warto uzupełniać w oleje: rzepakowy, słonecznikowy, lniany, z wiesiołka, sojowy, z pestek winogron,  kukurydziany, oliwę z oliwek lub siemię lniane mielone. W suplementacji NNKT bardzo ważne jest zachowanie odpowiednich proporcji pomiędzy kwasami Omega-6 i Omega-3. Obecnie uważa się, że optymalna równowaga kwasów tłuszczowych ma miejsce wówczas, gdy wartość tej proporcji leży w przedziale od 5:1 do 10:1. W przypadku stosowania mieszanki olejów roślinnych i tranu zaleca się podawanie jednej łyżeczki na około 225 g karmy. Gdy stosuje się same oleje roślinne (np.: z wiesiołka i lnu) zaleca się dawkę 24 mg/1 kg mc. kwasów z rodziny Omega-6 oraz 14 mg/1 kg mc. kwasów z rodziny Omega-3 dla psa.
Rozległy zakres działania i duże znaczenie mają witaminy z grupy B (B2, B5, B7). Ich niedobór w organizmie prowadzi do ogólnego osłabienia , którego pierwszymi objawami jest zła kondycja włosa, wypadająca sierść , kruszenie włosa, pękające pazury. Są to tylko nieliczne przykłady skutków niedoboru witamin z grupy B w organizmie. Powikłań z powodu niedoboru tej grupy witamin jest znacznie więcej i są one groźniejsze, dlatego ważne jest, by nie brakowało ich w diecie psa.
Witamina B2 – inaczej Ryboflawina -zaliczana do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Zapobiega łojotokowym zapaleniom skóry. Wspomaga utrzymanie naturalnego kolorytu i stanu skóry. Przeciwdziała wypadaniu włosów. Występuje w wątrobie, chudych serach, dziczyźnie, jajach, zielonych częściach warzyw, łososiu, pstrągu, makreli, soi, mleku, jogurcie, kefirze,  drożdżach i orzechach włoskich, a także w różnych rodzajach mięs.
Biotyna– ten organiczny związek chemiczny o budowie heterocyklicznej występujący w organizmach zwierzęcych i roślinnych stanowi  koenzym kilku różnych enzymów. Jest niezbędnym składnikiem enzymów – karboksylaz biotyno-zależnych. Zaliczana jest do witamin rozpuszczalnych w wodzie.  Niedobór tej witaminy powoduje u zwierząt zapalenie skóry, wypadanie sierści, zaburzenia pigmentacji włosa. Biotyna wywiera wpływ na czynności gruczołów łojowych, które przy jej niedoborze produkują wprawdzie więcej wydzieliny, jednakże różniącej się swym składem od normalnej . Przy jej brakach mogą również tworzyć się łuski (łupież), a następnie dochodzi  do wysychania skóry. Naturalnie Biotyna występuje min.: w wątrobie, żółtku jaj, drożdżach, sardynkach, brązowym (naturalnym) ryżu, mące pełnoziarnistej, szpinaku czy marchwi.
Kwas pantotenowy (zwany witaminą B5) – jest witaminą rozpuszczalną w wodzie. Oprócz wielu różnorodnych funkcji , bierze udział w regeneracji komórek skóry i błon śluzowych. Uczestniczy w wytwarzaniu przeciwciał. Uważa się także, że kwas pantotenowy opóźnia procesy starzenia się organizmu, zapobiega siwieniu włosów, przywraca ich naturalny kolor, łagodzi stres. W przypadku niedoboru może dość min.: do zaburzeń w funkcjonowaniu skóry. Kwas pantotenowy występuje powszechnie w większości produktów spożywczych (cielęcina, nerki i wątroba wołowe, kurczak, pstrąg, flądra, mąka pszenna razowa, otręby pszenne, soja, kukurydza, jaja, drożdże piwne, banany).
Witamina E – zaliczana jest do witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, jest głównym przeciwutleniaczem występującym w komórkach. Witamina ta odpowiedzialna jest za powstawanie komórek naskórka, hamuje procesy starzenia się skóry, przywraca jej naturalna równowagę. Chroni przed szkodliwym promieniowaniem UV. Zapobiega silnemu utlenianiu lipidów w skórze. Wspomaga utrzymanie elastyczności skóry. Występuje min.:  w olejach roślinnych (sojowym, kukurydzianym, słonecznikowym), jajach, marchewkach, orzechach włoskich, mleku.
Witamina A – znana również jako retinol lub akseroftol. Witamina ta występuje wyłącznie w organach zwierzęcych, a najobfitszym jej źródłem są trany z wątroby sztokfisza, płastugi i tuńczyka. W produktach naturalnych występuje zarówno w stanie wolnym jak i w postaci estrów, które są trwalsze. Zaliczana jest do grupy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Odgrywa ona dużą rolę w metabolizmie skóry, stąd zwana jest czasami jej normalizatorem. Reguluje proces keratynizacji naskórka. Stymulując produkcję nowych komórek wspomaga jego regenerację. Wywiera ona również znaczący wpływ na równowagę wodno-tłuszczową, dzięki czemu ogranicza szorstkość i złuszczanie skóry. Działa stymulująco na komórki skóry właściwej, poprawia jej elastyczność, działa na skórę odżywczo, zapobiega procesom jej wiotczenia.
Witamina C – inaczej kwas askorbinowy. Zaliczana do witamin rozpuszczalnych w wodzie. Witamina C jest aktywnym czynnikiem antyoksydacyjnym dla układów wodnych. Najbardziej charakterystyczną jej własnością jest właśnie zdolność do utleniania się, stąd też wraz z witaminą E stanowi ona doskonałe połączenie antyutleniaczy, które chronią skórę przed wolnymi rodnikami powodującymi starzenie organizmu, w tym także skóry. Przyspiesza ona proces gojenia oparzeń wywołanych działaniem promieniowania UVB. Kwas askorbinowy wywiera korzystny wpływ na produkcję kolagenu, białka odpowiedzialnego m. in. za elastyczność, sprężystość i gładkość skóry. Zwiększa on również mechaniczną odporność ścian naczyń włosowatych. Głównym źródłem witaminy C są świeże oraz właściwie przetworzone owoce i warzywa (porzeczki, kalafior, szpinak).

Bibliografia:
„Dieta, a wygląd sierści i zdrowie skóry” – dr nauk wet. Agnieszka Wanda Piastowska – Weterynaria w Praktyce – Marzec – Kwiecień 2/2006, spostrzeżenia własne.

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress